Po klęskach w 1916 roku w życiu gospodarczym Rosji zaczął pogłębiać się chaos. Padł transport, który nie był w stanie przemieszczać wielkich mas ludzi (wojskowych i uciekinierów z Królestwa i Litwy); węzły kolejowe blokowane były sprzętem i maszynami z ewakuowanych fabryk.
Taki stan rzeczy wpływał fatalnie na rosyjską gospodarkę (problemy z zaopatrzeniem dla dużych miast, których ceny rosły w zastraszającym tempie). Na wsi też było coraz gorzej – powierzchnia zasiewów głównych zbóż spadła o 23%, a mobilizacja wyrwała ze wsi prawie połowę mężczyzn w wieku produkcyjnym. Wszystko to wpłynęło na wzrost nastrojów antywojennych i rewolucyjnych, wyrażających się w strajkach, demonstracjach i rozruchach.
Koła liberalnej i demokratycznej inteligencji rosyjskiej, a także część arystokracji, upatrywały przyczyny klęsk wojennych w nieudolności naczelnego dowództwa armii rosyjskiej oraz w całkowitym upadku moralnym dworu carskiego. Carat ciągle likwidował strajki i demonstracje przy użyciu policji, a jednocześnie nie zdawał sobie sprawy, co stanie się w przyszłości. Pomimo terrory policyjnego rosła liczba strajków i demonstracji ulicznych. 21 lutego (6 marca) 1917 roku strajk rozpoczęła największa fabryka w Piotrogrodzie. Odtąd demonstracje trwały nieprzerwanie do 26 lutego (11 marca) 1917 roku. 27 lutego 1917 roku przywódcy Dumy utworzyli Tymczasowy Komitet Dumy (na czele stanął liberalny arystokrata – książę Lwow), który objął władzę w Rosji. Rząd carski został aresztowany, a car abdykował. Było to zwycięstwo rewolucji lutowej 1917 roku, która po 304 latach rządów dynastii Romanowów obaliła carat.
Równocześnie z objęciem rządów przez Tymczasowy Komitet, w Piotrogrodzie utworzona została Rada Delegatów Robotniczych, w której większość stanowili mienszewicy i eserowcy, czyli prawica socjaldemokratyczna.
Proklamowano republikę demokratyczną, której ostateczną formę ustrojową miało określić Zgromadzenie Ustawodawcze, wybrane w demokratycznych wyborach. Jednocześnie ogłoszono natychmiastową amnestię dla więźniów politycznych oraz zniesienie przywilejów stanowych i narodowościowych.
W Rosji powstał system dwuwładzy – obok siebie funkcjonował Rząd Tymczasowy i Rady Delegatów Robotniczych i Żołnierskich, które zaczęły powstawać w całym kraju.
Rada Piotrogrodzka (Rada Delegatów Robotniczych i Żołnierskich) uważała się za najważniejszy organ władzy, wydając dekrety, rozporządzenia i odezwy. Rada współpracowała z Rządem Tymczasowym za pośrednictwem specjalnej komisji. Rada uznała wojnę za wojnę obronną i przeciwna była planom zaborczym.
Rada Piotrogrodzka 14 (27) marca 1917 roku wydała odezwę, w której wypowiedziała się także w sprawie Polski – mówiła, że Polacy mają prawo do odzyskania suwerennego bytu państwowego. To samo powiedział Rząd Tymczasowy –16 (29) marca 1917 roku.
Teraz do ojczyzny postanowił wrócić ze Szwajcarii Lenin (Włodzimierz Ulianow). Powrót miał odbyć się przy pomocy rządu niemieckiego (wtedy Rosja była w stanie wojny z Niemcami).
Lenin, po przybyciu do Piotrogrodu, 3 (16) kwietnia 1917 roku przedstawił program działalności partii bolszewickiej, określony mianem „tez kwietniowych”. Rząd Tymczasowy przejął w lipcu 1917 roku całą władzę i rozpoczął ofensywę przeciwko państwom centralnym. Działania wojenne, podjęte na żądanie zachodnich sojuszników, były bardzo kosztowne (w pieniądzach i ludziach). Wzmogło to dążenia rewolucyjne i antywojenne. Rola partii bolszewickiej wzrastała i udział jej przedstawicieli w Radach Delegatów Robotniczych i Żołnierskich stale się powiększał.
W lipcu 1917 roku była żywiołowa próba przejęcia władzy przez bolszewików – zginęło 400 ludzi, nie udało się. Do dymisji podał się Lwow i na czele Rządu Tymczasowego stanął Kiereński, który zdelegalizował partię bolszewicką.
Pod koniec sierpnia 1917 roku głównodowodzący rosyjską armią, generał Ławr Korniłow, próbował na czele kawalerii i tzw. dzikiej dywizji kaukaskiej wtargnąć do Piotrogrodu i obalić Rząd Tymczasowy. Przewrót został udaremniony.
Tymczasem zagrożony aresztowaniem Lenin przebywał w Finlandii, a na wieść, że w Radach Moskwy i Piotrogrodu bolszewicy uzyskali większość, wezwał listownie Komitet Centralny partii bolszewików do podjęcia natychmiastowych działań w celu obalenia Rządu Tymczasowego. Jednakże kierujący pracą KC Lew Kamieniew, Józef Stalin (Dżugaszwili) i Grigorij Zinowiew nie wierzyli w możliwość zdobycia władzy siłą. Uważali, iż zgodnie z teorią Marksa rewolucja socjalistyczna powinna dojrzeć i zwyciężyć w państwach o największym zaawansowaniu rozwoju kapitalizmu, a więc i najsilniejszej klasie robotniczej. Tymczasem Rosja była krajem gospodarczo zacofanym. Gdy Lenin przybył do Piotrogrodu, jego koncepcja zwyciężyła.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz