Za podstawę ideologiczną nowego systemu przyjęto marksistowską tezę o walce klas. Według niej, ustrój szczęśliwości społecznej można będzie zbudować dopiero wówczas, gdy zlikwiduje się klasy wyzyskiwaczy i stworzy nowego człowieka.
Kraj był strasznie zniszczony przez wojnę domową i komunizm wojenny (podporządkowanie wszystkich dziedzin życia potrzebom wojny). W tym celu powstał NEP, czyli Nowa Ekonomia Polityczna – był to pomysł Lenina, ogłoszony w marcu 1921 roku, a zaczęto ją wykonywać od jesieni 1921 roku, a trwała do 1927 roku.
30 grudnia 1922 roku – od tego dnia obowiązuje nazwa ZSRR.
W kierownictwie bolszewickim nie było zgodności do tego, jak budować socjalizm: grupa działaczy z Bucharinem na czele chciała stopniowo, poprzez politykę NEP-u przechodzić od kapitalizmu do socjalizmu; druga grupa, na czele której stała trójka – Kamieniew, Zinowiew i Trocki, dążyła do współpracy z międzynarodowym kapitałem, który już wcześniej finansował rewolucję bolszewicką; Józef Stalin był rzecznikiem samowystarczalności gospodarczej, finansowania uprzemysłowienia z własnych zasobów oraz szybkiej kolektywizacji rolnictwa. W 1927 roku na zjeździe partii zwyciężyła stalinowska koncepcja „budowy socjalizmu w jednym kraju”. Wielu opozycjonistów usunięto z partii.
W 1927 roku Stalin dochodzi do wniosku, że NEP godzi w socjalizm i trzeba go zlikwidować – na jego miejsce wchodzi socjalistyczna industrializacja (Stalin postawił na przemysł ciężki).
Od 1928 roku zaczęto realizować 5-latki (socjalistyczne planowanie).
Istniała tylko jedna partia, na czele której stał Stalin – Wszechzwiązkowa Komunistyczna Partia bolszewików (WKPb).
Realizacja planu uzależniona była w dużym stopniu od współudziału zagranicy, a głównie Niemiec. Na szczęście dla bolszewików zbiegło się to w czasie z wielkim kryzysem gospodarczym. Nadprodukcja w krajach kapitalistycznych powodowała, iż zachodnie firmy zainteresowane były radzieckimi rynkami zbytu i surowcami. Rosnące bezrobocie sprawiało, że wielu wybitnych specjalistów z krajów kapitalistycznych podejmowało chętnie pracę w ZSRR.
(1928-1932) – 1. pięciolatka: ¾ inwestycji to przemysł ciężki; produkcja wzrosła o 200%; skolektywizowana 20% gospodarstw rolnych (tworzono sowchozy - gospodarstwa państwowe i kołchozy – spółdzielnie). Przybyło wówczas wielu naukowców z zagranicy, którzy jako entuzjaści systemu radzieckiego oddali swe siły budowie komunizmu. Także w okresie tej 5-latki przystąpiono do likwidowania analfabetyzmu (objęto nią wówczas około 30 mln ludzi).
(1933-1937) – kolejna pięciolatka: okres największego terroru stalinowskiego; wzrost produkcji o 220%; wybudowano 4,5 tys. zakładów; liczne hydroelektrownie. Wtedy narodził się ruch stachanowski i rozpoczął się socjalistyczny wyścig pracy (każdy chciał robić jak najwięcej).
Kolektywizacja wsi: oficjalnie była dobrowolna, ale zmuszano do niej. Chłopi mieli się integrować, tworząc spółdzielnie, które działały według z góry narzuconych planów i były całkowicie podporządkowane władzom partyjnym i państwowym. W grudniu 1929 roku władze stalinowskie zażądały przeprowadzenia w ciągu 3 miesięcy produkcyjnego uspołecznienia bydła pociągowego i pasz (przejęcie ich we władanie bezpośrednie lub pośrednie biurokracji). Przerażeni chłopi zaczęli zabijać bydło. Spowodowało to drastyczną redukcję pogłowia, co odczuwano później przez wiele dziesięcioleci. Obniżyło się znacznie spożycie żywności, a to pociągało za sobą kradzieże, zwłaszcza w kołchozach. Złodzieje zostali uznani za wrogów ludu i stosowano wobec nich kary śmierci z zamianą przy okolicznościach łagodzących na pozbawienie wolności na nie mniej niż 10 lat łącznie z konfiskatą mienia. Za spekulowanie płodami rolnymi oraz artykułami przemysłowymi groziło pozbawienie wolności od 5 do 10 lat bez możliwości warunkowego zwolnienia.
Kolektywizacji towarzyszyła likwidacja kułaków jako klasy. Konfiskowano całe gospodarstwa, a rodziny „rozkułaczonych” wysiedlano na Daleką Północ i Wschód do budowanych tam „specjalnych osad”, do pracy przy wyrębie lasów i eksploatacji bogactw naturalnych, w charakterze specjalnych osadników pod nadzorem administracyjnym. Wobec opornych stosowano w trybie sądowym, jak i pozasądowym różne represje z karą śmierci włącznie. Z odbieranej chłopom ziemi tworzono sowchozy (państwowe gospodarstwa rolne).
Osoby podlegające „rozkułaczeniu” uciekały do wielkich miast bądź na nowe budowy, gdzie łatwo było zatrzeć za sobą ślady (dlatego rozwijała się przestępczość). W tej sytuacji władze wprowadziły w miastach dowody osobiste i obowiązek meldunku, dzięki czemu można było ściśle kontrolować mieszkańców miast. Ludność wiejska została na długie dziesięciolecia pozbawiona dowodów, co uniemożliwiało jej samowolne opuszczenie miejsca zameldowania.
Tworzenie na wielką skalę systemu obozów wymagało gruntownego zreformowania, scentralizowania aparatu administracyjno-politycznego oraz znacznego zwiększenia jego liczebności. W tym celu powołano Zjednoczony Państwowy Zarząd Polityczny (OGPU); całym aparatem bezpieczeństwa kierowano bezpośrednio z Moskwy. Stworzono też odrębny wydział – Główny Zarząd Obozów („Gułag”), któremu podlegało 80 systemów łagrowych. W 1934 roku OGPU zostało przekształcone w Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych (NKWD – szefem był Jeżow), przy którym powstała Narada Specjalna, która miała prawo wydawać wyroki w drodze pozasądowej.
Stalin powiedział: „Nie ma wolności dla wrogów wolności”.
W 1936 roku uchwalono, w drodze aklamacji, konstytucję.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz