Nowy układ sił:
Po traktacie Wersalskim z 1919 roku wytworzył się nowy układ sił: Polska zawarła z Rumunią układ obronny przeciw Rosji Sowieckiej (1919 rok) i z Francją przeciw Niemcom (1921 rok).
Z inspiracji Francji powstała w latach 1920-1921 Mała Ententa, w skład której weszły Czechosłowacja, Jugosławia, Rumunia. Uzupełniona ona została w 1934 roku Ententą Bałkańską, składającą się z Jugosławii, Rumunii, Grecji i Turcji.
Polska chciała zbliżyć się do Małej Ententy, ale Czechosłowacja zdecydowanie sprzeciwiała się temu.
W 1921 roku z inicjatywy polskiej doszło do podpisania w Pradze układu polsko-czechosłowackiego, regulującego wzajemne stosunki. Sejm polski jednak nie ratyfikował go, ponieważ był on dla sejmu jednostronnie korzystny dla Czechosłowacji, która uzyskała zrzeczenie się przez Polskę roszczeń do Śląska Cieszyńskiego. Czechosłowacja zaś nie uznała wschodniej granicy Polski, traktatu ryskiego, nie zdobyła się nawet na symboliczny gest przekazania Polsce doliny Jaworzyny w Tatrach.
Paneuropa – idea zjednoczonej Europy:
Twórcą tego pomysłu był austriacki hrabia Ryszard Mikołaj Coudenhove-Kalergi. Projekt takiej zjednoczonej Europy opisał w wydanej w 1923 roku książce „Paneuropa”. Chciał dotychczasowe państwa skupić w jedność; należy wspólnotę narodowo-językową zastąpić wspólnotą kultury i wspólnej przeszłości. Do idei Paneuropy przekonał się francuski polityk Aristid Briand, który zaczął propagować zjednoczenie państw europejskich jako przeciwwagę dla bolszewizmu i amerykanizmu. W 1930 roku wystąpił w Lidze Narodów z projektem stopniowego jednoczenia Europy, proponując na wstępie wprowadzenie unii celnej i gospodarczej. Jego plany nie uzyskały poparcia.
Sojusz przeciw systemowi wersalskiemu:
Najszybciej dogadały się Niemcy z Rosją. Jeszcze przed zakończeniem wojny zawarli porozumienie o wspólnym zwalczaniu polskiego ruchu niepodległościowego; w listopadzie 1918 roku armia Ober-Ostu ustępowała bolszewikom tereny i dawała sprzęt wojskowy, a w 1920 roku bolszewicy „oddali” Niemcom zdobyte na Polakach Działdowo. Obiecywali również, że po pokonaniu Polski, Niemcy będą mogli powrócić do granic sprzed 1914 roku.
W kwietniu 1922 roku zwołana została konferencja w Genui, poświęcona problemom gospodarczym. I wtedy delegaci Rosji Radzieckiej i Niemiec zawarli w Rapallo traktat: wzajemna rezygnacja z jakichkolwiek roszczeń z tytułu poniesionych kosztów i odszkodowań wojennych; uregulowanie prawne wszystkich kontrowersji, wynikłych ze stanu wojennego; przywrócenie dyplomatycznych i konsularnych stosunków między Rzeszą Niemiecką a Rosyjską Socjalistyczną Republiką Rad.
Tajna współpraca wojskowa:
Układ w Rapallo stanowił podstawę szerokiej współpracy gospodarczej, politycznej i wojskowej. Natychmiast po podpisaniu oficjalnego układu rozpoczęły się tajne rozmowy pomiędzy Reichswehrą i Armią Czerwoną, w celu kontynuowania współpracy rozpoczętej już na przełomie 1920/21. Doprowadziły one do podpisania w lipcu 1922 roku tajnej umowy o zaopatrzeniu Armii Czerwonej w broń i amunicję oraz o pomocy specjalistów niemieckich w rozbudowie przemysłu zbrojeniowego w Rosji. Niemcy, którym traktat wersalski zabraniał posiadania broni pancernej, lotnictwa i broni chemicznej, mogli to wszystko produkować i doskonalić w Rosji, aby w stosownym czasie rozpocząć produkcję w Niemczech.
„Istnienie Polski jest nie do zniesienia”:
Ważnym jednak celem tej współpracy było wspólne zniszczenie Polski.
Reakcja mocarstw na współpracę niemiecko-sowiecką:
Mocarstwa zareagowały różnie. 15 marca 1923 roku Rada Ambasadorów zatwierdziła wschodnie granice Polski. Anglia zaczęła działać w kierunku związania Niemiec z Zachodem, Francja, oburzona niemieckim oporem w sprawie odszkodowań wojennych, w styczniu 1923 roku zajęła zbrojnie Zagłębie Ruhry, co wzmocniło w Niemczech partii radykalnych – Komunistycznej Partii Niemiec (KPD) i Narodowo-Socjalistycznej Niemieckiej Partii Robotniczej (NSDAP).
Ciąg dalszy w następnym wpisie...
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz